Wat is Woordenaars?
Bekijk het filmpje. Of blader door de(zelfde) uitleg in de pdf onder het filmpje. Bekijk hier het lesmateriaal dat al beschikbaar is. Lees hier een artikel op Neerlandistiek.nl.

***

Het-concept-van-Woordenaars

***

Hoe ziet een les eruit?
Hier kun je de lessen bekijken uit de serie geschiedenis en wiskunde. De andere series krijgen dezelfde opzet. De lessen zijn online te bekijken als webversie, of als pdf te downloaden.

Waar is de rest van het materiaal? Is er een docentenhandleiding? Hoe kom ik aan een wachtwoord?
De series aardrijkskunde en biologie worden nog gemaakt en komen januari 2022 online. De docentenhandleiding en alle aanvullende documenten zijn vanaf 22 augustus met een wachtwoord beschikbaar voor de testgroep.

Ik heb me aangemeld, maar nog geen mail gehad? 
De eerste mails van Woordenaars komen misschien in je spambox gezet. Let daar even op en zet Woordenaars bij je contacten.

Kan ik me ook alleen aanmelden voor een nieuwsbrief?
Dat kan, gebruik het contactformulier en meld daarin je naam en het verzoek om de nieuwsbrief. De nieuwsbrief verschijnt één keer per maand.

Ik zie een fout in het lesmateriaal / op de website.
Bedankt voor je oplettendheid! Wil je de fout melden via de Meldknop? Bedankt!

Wat voor lesinhoud kan ik verwachten?
Bekijk hier de al beschikbare lessen. Elke les heeft dezelfde opzet met een deel lezen, begrippen, ontdekken (gekoppeld aan een ander vak), spreken en schrijven. Voor de eerste twee lessenseries zijn de thema’s al bekend:

  • Is het geschreven woord het meest betrouwbaar?
  • Waar zijn de vrouwen in de geschiedenis?
  • De farao’s: geweldige leiders of tirannen?
  • Rome of Athene: wat was een echte democratie?
  • Wie bepaalt datum en tijd?
  • Pompeï: onverwachte ramp of altijd risicovol?
  • Wat is ‘onze’ cultuur?
  • Wat is het nut van school?
  • Klimaatverandering: wie betaalt?
  • Misdaad en straf: welke straf werkt?
  • Sexting onder jongeren: verbieden?
  • Een bijbaan naast school: goed idee?
  • Wat is de beste manier om een taal te leren?

Hoeveel tijd kost de klankbordgroep me? 
Je krijgt in de periode van september tot en met december 2021 een of twee keer per maand materiaal om feedback op te geven. Je geeft feedback via een Google-formulier. Het zal per persoon verschillend zijn hoe snel dit lezen, beoordelen, en terugkoppelen gaat. Als je het een keer te druk hebt, dan kun je overslaan en de volgende keer weer meedoen. De ontwikkeling van het complete lesprogramma staat gepland van 1 maart 2021 tot 1 januari 2022, dus zo lang loopt de klankbordgroep.

Hoeveel tijd kost de testgroep me? 
Het lesprogramma Woordenaars zou je niet meer tijd moeten kosten dan je gewone lesprogramma met voorbereiding. Natuurlijk moet je goed plannen hoe je het in je lessen inpast en daarbij overleggen met de collega van het bijbehorende vak. Bij de testfase (2021-2022) hoort wel de regelmatige terugkoppeling, dat zal maximaal één keer per maand zijn en ook via Google Forms. Dit zijn korte vragenlijsten die je in maximaal een kwartier invult.   

Wat kan ik verder verwachten in het startjaar?

  • Het lesmateriaal (gerelateerd aan) geschiedenis en wiskunde is aan het begin van het schooljaar 2021-2022 beschikbaar; je kunt de lessen als werkbladen printen voor leerlingen of in pdf of websitevorm gebruiken. 
  • Er komt een docentenhandleiding met een uitleg bij de verschillende werkvormen, tips, mogelijkheden om te variëren, tabellen voor peerfeedback en feedback van de docent op het schrijven, etc. Een planner helpt je om de thema’s over het schooljaar te verdelen.
  • In januari 2022 zijn dan de series aardrijkskunde en biologie ook beschikbaar.
  • Op de website komt een ‘meldknop‘ waar je foutjes of problemen en vragen bij het lesmateriaal gemakkelijk kunt melden. Via de meldknop of per mail kun je altijd vragen stellen. 
  • Het lesmateriaal is gratis. Wat verwacht ik van de testgroep? Bij aanvang van het startjaar, na elke serie en aan het eind van het jaar volgt een vragenlijst om de ervaringen met het lesmateriaal te kunnen volgen, dus in totaal zes keer. 
  • Vanaf januari probeer ik maandelijks ik één leraar/school iets uitgebreider te spreken over de ervaringen, zodat het programma steeds beter wordt en de manier van werken ermee ook. Die ervaringen worden gedeeld
  • Op basis van de vragenlijsten en de ervaringen wordt het materiaal nog verder verbeterd.

Hoe zit het met Woordenaars en copyright?
Al het materiaal van Woordenaars valt onder een Creative Commons-licentie: de Creative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel-GelijkDelen 4.0 Internationaal-licentie. Dit betekent dat je vrij bent om de teksten en aanpak van Woordenaars te gebruiken, delen en bewerken, onder de volgende voorwaarden: 1) naamsvermelding (Woordenaars/Michelle van Dijk), 2) gebruik het materiaal niet commercieel, en 3) maak een eventuele bewerking onder dezelfde voorwaarden beschikbaar. Let op: Woordenaars is een geregistreerd merk en het logo van Woordenaars is wél auteursrechtelijk beschermd. Als je nieuw materiaal maakt, noem Woordenaars dan wel als inspiratiebron, maar gebruik niet het merk en logo voor jouw materiaal.

Ontmoeten we elkaar ook een keer in het echt? 
Als er genoeg aanmeldingen zijn, is er op zaterdag 19 februari een Woordenaars-dag.

Komt er ook een programma voor hogere klassen? 
Een leerprogramma voor klas 4 havo/vwo en leerjaar 1 mbo zou interessant zijn. Het zou zich nog meer richten op ‘studietaal’ en de taal die nodig is om zelfredzaam en volwassen te zijn in deze samenleving. Maar dat gaat dan pas in ontwikkeling als het programma voor klas 1 compleet is, getest én verbeterd.

Kan ik onderzoek doen naar Woordenaars? 
Heel graag! Meld je via de contactpagina als je voor je opleiding (of een promotietraject) onderzoek wilt doen. 

Ik ben nog docent in opleiding. Kan ik meedoen? 
Natuurlijk, zowel bij de klankbordgroep als testgroep zijn docenten in opleiding welkom.

Ik ben teamleider / schoolleider. Wat kan Woordenaars voor onze school betekenen? 
In de eerste plaats biedt Woordenaars een enorme impuls voor het taalonderwijs en het taalbeleid. De lessen Nederlands worden automatisch meer ingericht op de taalvaardigheid, actief aan de slag. Het effect daarvan zie je in alle vakken terug. Voor het taalbeleid zit de meerwaarde ‘m vooral in het vakoverstijgend werken. Voor zowel exacte als maatschappijvakken geldt dat de leerlingen meer basiskennis verwerven en hun taalvaardigheid en nieuwe begrippen duidelijk aan die vakken gaan koppelen. Een nieuw programma, dat verder gaat dan één vak, en toch niet veel tijd vraagt, wat wil je nog meer? Dat het leuk is? Dat durf ik te beloven. Discussies over hete hangijzers met leerlingen die zich steeds beter kunnen uitdrukken, dat is genieten.

Kan ik ook meedoen aan de testgroep als ik geen collega’s enthousiast krijg? 
Ja, al zal je dan zelf het deel moeten oppakken waarvoor je collega’s mist. De verwachting is dat je dan ook net wat minder effect hebt. Maar de prikkelende thema’s en het structureel werken aan taalvaardigheid en kennisopbouw zullen net zo goed nog impact hebben.

Kan ik ook met één klas meedoen aan de testgroep? 
Geen probleem. Een hogere klas, een steungroepje, het mag allemaal. Het wordt wel gemaakt voor complete klassen, voor klas 1, maar als dat bij jou niet kan en je wilt wel iets proberen, dan mag dat. Laat het via de contactpagina weten, zodat we ideeën en resultaten kunnen delen.

Hoe krijg ik mijn collega’s mee? 
Verdiep je in Woordenaars, zie wat het voor jouw leerlingen kan betekenen en bespreek dit met je collega’s. Deel de website en laat het (concept-)lesmateriaal zien.

Wat vinden mensen tot nu toe van het lesmateriaal?
Reacties uit de klankbordgroep op de eerste lessenserie:

  • Mooie lay-out, herkenbaar. Teksten zijn goed te behandelen en geven mooie compacte informatie over de onderwerpen. Prikkelende vragen. Goed geselecteerde woorden om te leren. Ik ben ontzettend enthousiast.
  • Ik vind de hele serie getuigen van een goed-doordacht plan. De lessen zullen soms net te lang zijn voor een lesuur, maar je kunt prima keuzes maken uit het materiaal. De leesteksten hebben een goede lengte. Niet te lang (dat motiveert niet) en ze bieden voldoende houvast voor de rest van de lessen. Het creatief schrijven is een aanwinst.
  • We vinden de lessen bruikbaar voor onze klassen, maar tijd is wel een punt.
  • Het materiaal is helder en overzichtelijk. De lessen zijn afwisselend en uitdagend. Ik word er als docent Nederlands (met een voorliefde voor geschiedenis) erg enthousiast van!
  • Ik heb 1.4 over democratie behandeld met een 2e klas havo/vwo. Wat een geweldig lesmateriaal! De leerlingen waren ontzettend actief bezig en ze hebben ontzettend veel geleerd!
  • Prettig hoe dezelfde woorden steeds opnieuw terugkomen. Ook fijn dat de woorden al in twee teksten worden aangeboden.
  • Ik vind het fantastisch lesmateriaal. Het is bovendien heel leerzaam, en niet alleen voor de leerlingen. Is het mogelijk om de schrijfopdracht iets specifieker te maken door voorbeelden toe te voegen waarover leerlingen kunnen schrijven?
  • Ik vind het heel inspirerend om te zien hoe je vakoverstijgend werkt aan woordenschatlessen!

Wat is het verschil met WordGeneration? 
Het programma van WordGeneration is ontwikkeld voor de Amerikaanse ‘middle school’, voor leerlingen van 10 tot 14 jaar. Docenten hebben daar een breder vakkenpakket waarin ze lesgeven. Het is daarom iets makkelijker om ‘vakoverstijgend’ te werken en het programma bestaat daar uit vijf stappen (elke dag een kwartier). Vakoverstijgend werken en het Nederlands lesrooster maken dat iets lastiger. Daarom is gekozen voor 4×15 minuten, waarvan drie lessen bij de taaldocent, en één les bij de docent in een ander vak. Bovendien is de samenwerking dan per periode met één vak (bijvoorbeeld geschiedenis), zodat dat ook makkelijker verloopt. Daarnaast wordt uiteraard gekozen voor onderwerpen, kennisinhoud en begrippen die wij ook echt relevant vinden voor onze leerlingen. Er wordt dus geen letterlijke vertaling gemaakt.  

Heb ik straks nog wel een lesboek nodig? 
Ja, Woordenaars besteedt namelijk geen aandacht aan grammatica en spelling en geeft daar ook geen uitleg in. Ook is er geen aandacht voor fictie. De onderdelen lezen, schrijven, spreken en woordenschat worden actief geoefend bij Woordenaars, maar zonder theorie.

Gaan we leerlingen cijfers geven voor Woordenaars? 
Dat zou ik niet doen. Woordenaars is een methode waarin leerlingen actief en formatief leren, geen toetsvorm. Als je op school werkt met een (digitaal) portfolio, dan zouden de schrijfopdrachten van Woordenaars hierin wellicht een plek kunnen hebben. Maar pas op dat je daarmee niet te veel focus op de schrijfopdracht legt, terwijl de andere onderdelen net zo belangrijk zijn. We maken zeker nog een mooi certificaat om een jaar Woordenaars symbolisch af te ronden, wie weet past daar nog een mooie slotopdracht bij (een schooldebat?).

Kan ik met Woordenaars meedoen vanuit het primair onderwijs? 
In feite is de werkwijze van Woordenaars zeer geschikt voor het primair onderwijs, en diverse leraren in het po doen ook al aan ‘thematisch lesgeven’. Je kunt je dus zeker laten inspireren, maar de thema’s en het niveau zijn wel echt gericht op klas 1.

Ik werk in Vlaanderen. Kan ik meedoen? 
Ja, al moet je beseffen dat het materiaal met de thema’s aansluit op het Nederlands onderwijs. Dat kan ook de samenwerking met de andere vakken beperken. Maar de taalvaardigheidstraining zal zeker ook effect hebben. Als er voldoende Vlaamse docenten zijn die interesse hebben, is een Vlaamse adaptatie geen gek idee – daar denk ik graag over mee, dus neem contact op om te zien wat er mogelijk is.

Ik werk in het vmbo. Kan ik meedoen?
De eerste serie is bedoeld voor klas 1 vmbo-tl, havo en vwo. De leesteksten waarmee elke les opent, zijn wel op een erg pittig niveau voor leerlingen in vmbo-b/k. Het is niet onmogelijk, maar dan moet je er meer tijd voor nemen. Als je dit nu toch wel met jouw leerlingen wilt proberen, heel graag! Misschien komt er in de toekomst een licht aangepaste / uitgebreide versie voor het vmbo. Het is dus erg waardevol als je jouw ervaring deelt.

Ik werk in het Nederlandstalig onderwijs / NVT-onderwijs buiten Nederland / ISK-onderwijs. Kan ik meedoen?
Heel graag! Ik ben op zoek naar scholen die Nederlands doceren buiten het reguliere Nederlandse onderwijs, om te bekijken of Woordenaars geschikt is. Ook hier geldt dat er hopelijk in de toekomst een licht aangepaste / uitgebreide versie ontwikkeld zal worden. Het is dus erg waardevol als je wilt meedenken.

Waarom maak je gratis lesmateriaal? 
Ik vind dat het nodig is, dat is het korte antwoord. En iets langer: WordGeneration bestaat al tien jaar en wij hebben nog steeds niet zoiets in Nederland. Educatieve, commerciële uitgevers nemen geen risico met een nieuw programma. Onderzoeks- en subsidietrajecten gaan oneindig traag en leveren maar kleine beetjes lesmateriaal op. Dat klinkt een beetje cynisch of zeurderig, maar daarom pak ik de handschoen ook zelf op. Het materiaal van WordGeneration is volledig gratis beschikbaar en het heeft veel goeds gebracht voor Engelstalige scholen. Dat effect wil ik in Nederland, waar we keihard zo’n nieuwe impuls nodig hebben. Ik wil een leergemeenschap opbouwen, waar wij allemaal zien dat samen leren ook zo kan werken: iedereen komt iets brengen en halen. Deelname aan de klankbordgroep of testgroep kun je zelf ook als een gratis cursus zien, waar je misschien wel veel meer leert dan bij andere nascholing. Wanneer een school training en advies op maat wil, bied ik die mogelijkheid wel tegen betaling. Maar het lesmateriaal is en blijft gratis.